To παρόν άρθρο αποτελεί μέρος του περιοδικού ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ. Για να αποκτήσετε πλήρη πρόσβαση στα υπόλοιπα περιεχόμενα του περιοδικού επικοινωνήστε μαζί μας τηλεφωνικά ή μέσω email
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ
Περιοδικό: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ
Τεύχος: 159/2019, Μάιος 2019
Έκδοση: ΝΟΜΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ
Ενότητα: ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ, σ. 397
Επόμενο: Π. Γιώτης, Σύντομος σχολιασμός και παρουσίαση εγκυκλίων και διοικητικών αποφάσεων
<b>Π. Γιώτης</b>, Σύντομος σχολιασμός και παρουσίαση εγκυκλίων και διοικητικών αποφάσεων
Μεγαλύτερη γραμματοσειρά Μικρότερη γραμματοσειρά Εκτύπωση άρθρου

Ν. Σγουρινάκης, Ορισμός και χαρακτηριστικά των ενσώματων και άυλων παγίων περιουσιακών στοιχείων

Ορισμός και χαρακτηριστικά των ενσώματων και άυλων παγίων περιουσιακών στοιχείων

Νίκος Σγουρινάκης, Λογιστής - Φοροτεχνικός

Ενόψει της κατάρτισης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, χρήσιμο κρίνεται να έχουμε υπόψη μας τα χαρακτηριστικά και τις ιδιαιτερότητες των πάγιων περιουσιακών στοιχείων. Πάγια περιουσιακά στοιχεία μίας οντότητας είναι εκείνα τα περιουσιακά στοιχεία, τα οποία προορίζονται να χρησιμοποιηθούν κατά τρόπον διαρκή, προς υλοποίηση του σκοπού της, ενώ ταυτοχρόνως αναμένεται να αποφέρουν οικονομικά οφέλη, για διάστημα μεγαλύτερο της μιας ετήσιας περιόδου (λογιστικής χρήσης).

Τα πάγια στοιχεία μπορεί να είναι ενσώματα, βιολογικά ή άυλα, ιδιόκτητα ή μισθωμένα (μόνο με την μορφή της χρηματοδοτικής μίσθωσης). Η αρχική καταχώρισή τους γίνεται στο κόστος κτήσης. Το κόστος κτήσης ενός πάγιου περιουσιακού στοιχείου περιλαμβάνει κάθε δαπάνη που απαιτείται, ώστε αυτό να περιέλθει σε κατάσταση ή σε θέση, έτοιμο να χρησιμοποιηθεί ή να τεθεί σε εφαρμογή. Υπό την έννοια αυτή, το κόστος κτήσης περιλαμβάνει το σύνολο των καταβληθέντων ταμειακών διαθεσίμων ή ταμειακών ισοδύναμων (πχ επιταγές), ή της σχηματισθείσας υποχρέωσης (αν η απόκτησή του έγινε «επί πιστώσει»), ή της εύλογης αξίας άλλου ανταλλάγματος, που κατατίθεται ή παρέχεται από την οντότητα, κατά τον χρόνο της απόκτησης ή της κατασκευής του.

Περαιτέρω, τα πάγια περιουσιακά στοιχεία που έχουν περιορισμένη ωφέλιμη οικονομική ζωή υπόκεινται σε ετήσια απόσβεση της αξίας τους η οποία διενεργείται σε κάθε χρήση, ανεξαρτήτως εάν το αποτέλεσμα της οντότητας είναι κέρδος ή ζημία. Ωστόσο, τα πάγια στοιχεία με απεριόριστη ωφέλιμη οικονομική ζωή δεν υπόκεινται σε απόσβεση (πχ το οικόπεδο σε σχέση με το κτίσμα). Όλα τα πάγια στοιχεία και ανεξαρτήτως αν έχουν περιορισμένη ή απεριόριστη ωφέλιμη οικονομική ζωή, υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους, εφόσον υπάρχουν ενδείξεις ότι έχει προκύψει τεχνολογική ή άλλης μορφής απαξίωση, η οποία καθίσταται μόνιμη, δηλαδή δεν προβλέπεται, κατά τον χρόνο που διαπιστώνεται, ότι θα αναστραφεί.

Οι παράμετροι που καθορίζουν τα χαρακτηριστικά ενός πάγιου περιουσιακού στοιχείου, εκτός από το κόστος κτήσης του, είναι, αφενός μεν, η ωφέλιμη οικονομική ζωή του, αφετέρου δε, η τυχόν υπολειμματική του αξία. Τα έτη της ωφέλιμης οικονομικής ζωής του, διαμορφώνουν την απόσβεση του παγίου, δηλαδή την κατανομή του κόστους κτήσης στις περιόδους που αυτό χρησιμοποιείται, ενώ δια της υπολειμματικής αξίας, προβλέπεται η εισροή που θα προκύψει για την οντότητα, κατά την τελική παύση λειτουργίας του παγίου.

Παράδειγμα

Μηχάνημα έχει κόστος κτήσης 20.000 ευρώ (δηλαδή, αυτό είναι το τελικό κόστος, με το οποίο επιβαρύνθηκε η οντότητα, προκειμένου να το θέσει σε λειτουργία, εννοείται χωρίς τον ΦΠΑ).

Ο συντελεστής φορολογικής απόσβεσης είναι 10% (άρθρο 24 ΚΦΕ). Αν η οντότητα ακολουθήσει τις φορολογικές διατάξεις και εφαρμόσει αυτόν τον συντελεστή, αυτομάτως προσδιορίζει την ωφέλιμη οικονομική ζωή του μηχανήματος σε δέκα (10) έτη. Ωστόσο, αν η διοίκηση της οντότητας αποφασίσει ότι, για λογιστικούς σκοπούς, η ωφέλιμη οικονομική ζωή του μηχανήματος είναι μικρότερη ή (ενδεχομένως) μεγαλύτερη των 10 ετών και θέσει σε εφαρμογή την σχετική απόφασή της, κατʼ ουσίαν μεταβάλλεται, σύμφωνα με τα ανωτέρω, ο αριθμός των ετών της ωφέλιμης οικονομικής ζωής του μηχανήματος.

Στην προκειμένη περίπτωση θα καταγραφούν προσωρινές διαφορές μεταξύ φορολογικής και λογιστικής βάσης, κατά τα γνωστά, οι οποίες θα διευθετηθούν, στο πλαίσιο των φορολογικών αναμορφώσεων, με δυνατότητα αναστροφής τους στο μέλλον. Αν η οντότητα υιοθετήσει τον φορολογικό συντελεστή, είναι προφανές ότι δεν θα προκύψουν διαφορές φορολογικής και λογιστικής βάσης, οπότε η λογιστική βάση θα ισούται με την φορολογική. Στην περίπτωση που η οντότητα ορίσει υπολειμματική αξία για το μηχάνημα, ενώ αποδέχεται τον συντελεστή της φορολογικής νομοθεσίας, ομοίως θα προκύπτει διαφορά σε φορολογική - λογιστική βάση, η οποία θα αναστραφεί κατά την εκποίηση του μηχανήματος. Έστω ότι, στο παράδειγμά μας, ορίζεται υπολειμματική αξία του μηχανήματος 2.000 ευρώ, ενώ η οντότητα αποδέχεται τον φορολογικό συντελεστή 10%. Θα έχουμε:

Ετήσια απόσβεση = 20.000,00 - 2.000,00 = 18.000,00 / 10 = 1.800,00 (λογιστική απόσβεση)

Συνεπώς, στην περίπτωση αυτή, προκύπτει διαφορά φορολογικής με λογιστική βάση, αφού σύμφωνα με την φορολογική νομοθεσία η απόσβεση θα έπρεπε να ήταν 2.000 ευρώ (20.000,00 χ 10% = 2.000,00 ευρώ), ενώ στην λογιστική βάση καταγράφεται απόσβεση 1.800,00 ευρώ. Υπενθυμίζεται, ότι η οντότητα που τηρεί απλογραφικό λογιστικό σύστημα χρησιμοποιεί τις μεθόδους απόσβεσης της φορολογικής νομοθεσίας (περ. ζ, παρ. 1, άρθρου 30 ΕΛΠ).

Εν συνεχεία, μετά την αρχική τους καταχώριση, τα πάγια περιουσιακά στοιχεία, κατά την ημερομηνία σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, αποτιμώνται στο αρχικό κόστος κτήσης, με την προσθήκη τυχόν δαπανών βελτίωσης. Μία δαπάνη χαρακτηρίζεται ως δαπάνη βελτίωσης παγίου όταν γίνεται με σκοπό την επέκταση της ωφέλιμης οικονομικής ζωής ή την βελτίωση της επίδοσής του, σε σχέση με την κατάσταση του παγίου κατά την αρχική του απόκτηση. Αντιθέτως, οι δαπάνες επισκευής και συντήρησης του παγίου, κατά κανόνα, αντιμετωπίζονται ως έξοδα, εκτός αν πληρούν τον ορισμό του περιουσιακού στοιχείου, οπότε αντιμετωπίζονται ως πάγιο στοιχείο με βάση τα πραγματικά περιστατικά, όπως είναι το χρονικό διάστημα για το οποίο η τεχνική παρέμβαση έχει επιπτώσεις στην λειτουργία του παγίου (ωφέλιμη οικονομική ζωή), η σημαντικότητα του ποσού κ.λπ..

Ακολούθως, σύμφωνα με τον ορισμό του Παραρτήματος Α του Ν 4308/2014 , άυλο περιουσιακό στοιχείο είναι ένα εξατομικεύσιμο και μη νομισματικό περιουσιακό στοιχείο, χωρίς υλική υπόσταση. Ένα άυλο περιουσιακό στοιχείο είναι εξατομικεύσιμο σε κάθε μία από τις δύο παρακάτω περιπτώσεις:

α) Είναι διαχωρίσιμο, δηλαδή δύναται να διαχωρίζεται ή να αποχωρίζεται από την οντότητα και να πωλείται, μεταβιβάζεται, εκμισθώνεται, ή ανταλλάσσεται.

β) Προκύπτει από συμβατικά ή άλλα νόμιμα δικαιώματα, ανεξαρτήτως εάν τα δικαιώματα είναι μεταβιβάσιμα, ή διαχωρίσιμα από την οντότητα, ή από άλλα δικαιώματα και δεσμεύσεις.

Επισημαίνεται ότι οι δαπάνες ανάπτυξης αντιμετωπίζονται ως άυλο πάγιο περιουσιακό στοιχείο όταν πληρούνται σωρευτικά τρεις προϋποθέσεις:

(α) Υπάρχει πρόθεση και τεχνική δυνατότητα εκ μέρους της οντότητας να ολοκληρώσει τα σχετικά στοιχεία, ούτως ώστε να είναι διαθέσιμα προς χρήση ή διάθεση.

(β) Εκτιμάται ως σφόδρα πιθανό ότι τα στοιχεία αυτά θα αποφέρουν μελλοντικά οικονομικά οφέλη.

(γ) Υπάρχει αξιόπιστο σύστημα επιμέτρησης των αποδοτέων σε αυτά ποσών κόστους.

Σε κάθε άλλη περίπτωση, η σχετική δαπάνη καταχωρίζεται ως έξοδο.

Δεν θεωρούνται άυλα περιουσιακά στοιχεία και συνεπώς καταχωρίζονται ως έξοδα όταν προκύπτουν, τα κατωτέρω κονδύλια:

α) Οι δαπάνες για την δημιουργία και εκκίνηση μιας οντότητας (έξοδα ίδρυσης και πρώτης εγκατάστασης), που περιλαμβάνουν νομικά κόστη και κόστη γραμματειακής υποστήριξης που αναλαμβάνονται κατά την ίδρυση μιας οντότητας, δαπάνες για το άνοιγμα νέας εγκατάστασης (κόστη προ της έναρξης), δαπάνες για την εκκίνηση νέων λειτουργιών ή η προβολή νέων προϊόντων ή διαδικασιών (κόστη προ της λειτουργίας).

β) Οι δαπάνες εκπαίδευσης προσωπικού.

γ) Οι δαπάνες διαφήμισης και προώθησης,

δ) Οι δαπάνες για μετεγκατάσταση ή αναδιοργάνωση μέρους ή του συνόλου μιας οντότητας.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα λοιπών άυλων περιουσιακών στοιχείων είναι: το λογισμικό, τα εμπορικά σήματα, τα δικαιώματα ευρεσιτεχνίας, τα δικαιώματα χρήσης, οι άδειες λειτουργίας, το κόστος απόκτησης ποδοσφαιριστών ή άλλων επαγγελματιών αθλητών κ.ά.

Τέλος, οι οντότητες ανεξαρτήτως τηρούμενου λογιστικού συστήματος ενημερώνουν το αρχείο / βιβλίο ενσώματων και άυλων πάγιων περιουσιακών στοιχείων. Στο αρχείο αυτό, με τήρηση αναλυτικής μερίδας, παρακολουθείται η αξία κτήσης κατά την αρχική καταχώριση, καθώς και κάθε επακόλουθη μεταβολή, δηλαδή προσθήκη, αναπροσαρμογή, απομείωση, διαγραφή και απόσβεση επί του παγίου, με ένδειξη των σωρευτικών ποσών και των ποσών που αφορούν την περίοδο αναφοράς.

Σημειώνεται ότι στο Μητρώο Παγίων παρακολουθούνται και τα πλήρως αποσβεσμένα πάγια τα οποία εξακολουθούν να πληρούν τον ορισμό του παγίου περιουσιακού στοιχείου, ανεξαρτήτως αν είναι σε λειτουργία ή όχι.

Παρακαλώ περιμένετε...

loading
 
Ερώτηση Ασφαλείας: Επιλέξτε μία σημαντική για εσάς ημερομηνία

Σημειώστε την ημερομηνία που θα επιλέξετε, σε περίπτωση που σας ζητηθεί στο μέλλον από το σύστημα για λόγους ασφαλείας.

Επιβεβαιώστε τον λογαριασμό σας

Παρακαλώ συμπληρώστε την σημαντική για εσάς ημερομηνία που έχετε καταχωρίσει ως ερώτηση ασφαλείας.